《 #約伯遺訓》（Testament of Job）中的 #以利戶
20250508 #ickhk
喜見近來大家對約伯記，特別就以利戶的討論，無論大家觀點如何，最重要是彼此尊重互相啟發。在這次討論中，我想起廿年前講書寫約伯記時，看過關於《約伯遺訓》（Testament of Job）的資料。
在《約伯遺訓》（Testament of Job）中，以利戶的角色被賦予了與《約伯記》正典有趣的詮釋。文典對以利戶的描繪，甚至表述以利戶為驕傲，且受撒但影響的人物，最終遭到神的譴責和遺棄。以下是該文獻中對以利戶的描述：
【參考【《約伯遺訓》（Testament of Job）】中的以利戶】
Διαθήκη Ἰώβ（Testament of Job）這部文獻主要以希臘文寫成，有部分學者認為它可能最初是用亞蘭文或希伯來文寫成，後來才翻譯為希臘文。該作品主要流傳於早期基督教社群。（中譯本來源我忘記了，下方中譯內容是我Copy儲存的版本，遲啲找到來源再告訴大家）
在第41章中，以利戶對約伯的朋友們說：
3 καὶ * ὁρκωθῆναι αὐτοὺς ὑπὸ Ἐλιοῦ λέγοντος· Μείνατέ με, * ἕως καὶ τὸ περὶ τούτου δείξω αὐτῷ, ὅτι τοσαύτας ἡμέρας ἐποιήσατε ἀνεχόμενοι τοῦ Ἰὼβ καυχωμένου εἶναι δίκαιον ·
4 ἐγὼ γὰρ οὐκ ἀνέξομαι · ἀρχῆθεν γὰρ καὶ κλαυθμὸν διετέλεσα * αὐτῷ, ἀναμνησκόμενος τῆς εὐδαιμονίας * τῆς προτέρας, καὶ ἐποίησεν ἑαυτὸν ἀθρόως εἰς τὸ αὑτοῦ ὕψωμα· καὶ ἰδοὺ μεγάλως καὶ ὑπερβαλλόντως * λελάληκεν λέγων ἔχειν τὸν ἑαυτοῦ θρόνον ἐν οὐρανοῖς .
5 τοίνυν * ἐμοῦ ἀκούσατε καὶ γνωρίσω ὑμῖν τὴν μερίδα αὐτοῦ οὐχ ὑπάρχουσαν . τότε Ἐλιοὺς ἐμπνευσθεὶς ἐν τῷ Σατανᾷ ἐξεῖπέν μοι λόγους θρασεῖς,
6 οἵτινες ἀναγεγραμμένοι εἰσὶν ἐν ταις παραλειπομεναις τοῦ Ἐλιφᾶ.
中譯本
3以利戶就懇求他們，說：「請留步，直到我跟他弄清楚這個問題為止。你們受得住約伯自誇為義人，
4但我卻受不了。開始的時候，我也為他舉哀，紀念他以往的昌盛，但，瞧，現在他炫耀自誇、大聲講話，說他的寶座在天上。
5如今聽我說，我就會向你們講述他那虛構的產業。」接著，受到撒旦驅使的以利戶就大聲辱罵我，
6這些話都記在《以利法的雜錄》。籍著約伯的代禱，諸王得蒙赦兔。
以利戶聽約伯自誇自己是義人，表示不會再忍耐了。從一開始以利戶也為約伯哀悼，記得他以前的榮耀。現在以利戶認為約伯自誇說自己在天上有寶座。以利戶表示要揭露約伯的虛妄。
—
接著，文本指出：
5 τοίνυν * ἐμοῦ ἀκούσατε καὶ γνωρίσω ὑμῖν τὴν μερίδα αὐτοῦ οὐχ ὑπάρχουσαν . τότε Ἐλιοὺς ἐμπνευσθεὶς ἐν τῷ Σατανᾷ ἐξεῖπέν μοι λόγους θρασεῖς,
表示以利戶受撒但的靈感動，對約伯說了侮辱的話，這些話被記錄在《以利法的遺篇》（不應譯為雜錄）。這段描述顯示，以利戶的言論並非出於神的啟示，而是受到撒但的影響，帶有驕傲和誤導性。
—
1）神對以利戶的譴責
在第42章中，神從旋風和雲中顯現，對以利戶進行譴責：
1 Μετὰ δὲ τὸ παύσασθαι αὐτὸν τῆς μεγαλορημοσύνης αὐτοῦ , ἀναφανείς μοι ὁ Κύριος διὰ λαίλαπος καὶ νεφῶν εἶπεν ,
2 καὶ τὸν μὲν Ἐλιοῦς ἐμέμψατο , * ὑποδείξας μοι τὸν ἐν αὐτῷ λαλήσαντα μὴ εἶναι ἄνθρωπον ἀλλὰ θηρίον .
中譯本
1以利戶結束了他那傲慢的講話後，上主，透過旋風和雲霧向我明白顯現說話，
2責備以利戶，又向我展示那在他〔指：以利戶）裡頭說話的不是人，而是獸。
這裡，文典表示神將以利戶比作獸，暗示他被非人性的力量所驅使，進一步強調他的言論不被神所認可。
—
2）以利戶的結局
在第43章中，文典描述以利法、比勒達和瑣法得知神赦免了他們的罪，但未赦免以利戶。文典就此作出回應：
5 Ἐλιοῦς , Ἐλιοῦς * ὁ μόνος πονηρὸς μνημόσυνον οὐχ ἕξει ἐν τοῖς ζῶσιν . καὶ ὁ λύχνος αὐτοῦ σβεσθεὶς ἠφάνισεν τὸ φέγγος αὐτοῦ,
6 ἡ δὲ τῆς λαμπάδος αὐτοῦ δόξα ἀποβήσεται αὐτῷ εἰς κρίμα · ὅτι οὗτός * ἐστιν * ὁ * τοῦ σκότους καὶ οὐχὶ τοῦ φωτός · οἱ δὲ θυρωροὶ τῆς σκοτίας κληρονομήσουσιν αὐτοῦ τὴν δόξαν καὶ τὴν εὐπρέπειαν ·
7 ἡ βασιλεία αὐτοῦ παρῆλθεν, σέσηπται αὐτοῦ ὁ θρόνος · καὶ ἡ τιμὴ τοῦ σκηνώματος * αὐτοῦ * ἐν τῷ ᾅδῃ τυγχάνει ·
8 ἠγάπησεν * τὸ τοῦ ὄφεως κάλλος * καὶ τὰς λεπίδας τοῦ δράκοντος, ἡ δὲ χολὴ αὐτοῦ καὶ ὁ ἰὸς αὐτοῦ ἔσται εἰς βορράν·
9 οὐκ ἐκτήσατο ἑαυτῷ τὸν Κύριον οὐδὲ ἐφοβήθη αὐτόν , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐντίμους αὐτοῦ παρώργισεν ·
10 ἐπελάθετο αὐτοῦ ὁ Κύριος , καὶ οἱ ἅγιοι ἐγκατέλειψαν αὐτόν ·
中譯本
5以利戶呀，以利戶那唯一的惡者：將不會在活人當中蒙紀念。他那熄滅了的燈失去光彩，
6燈籠的榮耀離開他逃到定罪里去。因為這是屬於黑暗的，而不是屬於光明的。黑晴的守門者將要承繼他的榮耀和威嚴。
7他的國度消失，他的寶座腐朽。他帳棚的尊榮躺在陰間里。
8他喜愛蛇的美貌和龍的鱗片。它的毒液和毒物將是他的食物。
9他對上主沒有好感，也毫不敬畏祂。即使是祂所尊貴的，他也要激怒。
10上主忘記他，諸聖者離棄他。
這段讚美詩，強烈譴責以利戶，認為他是唯一的惡人，將被永遠遺忘，象徵著他在神面前的完全失敗。
—-
3）補充為何約伯三友要獻祭，以利戶不需獻祭
在第43章中：
1 Τότε Ἐλιφᾶς καὶ Βαλδὰδ καὶ Σοφὰρ γνόντες ὅτι ἐχαρίσατο αὐτοῖς ὁ Κύριος τὴν ἁμαρτίαν αὐτῶν *, τὸν δὲ Ἐλιοῦς οὐ κατηξίωσεν ,
2 ἀναλαβὼν * Ἐλιφᾶς πνεῦμα εἶπεν ὕμνον ,
3 ἐπιφωνούντων * αὐτῷ * τῶν ἄλλων φίλων καὶ τῶν στρατευμάτων πλησίον τοῦ θυσιαστηρίου ·
4 * ἔλεγεν οὕτως Ἐλιφᾶς· Περιῄρηνται ἡμῶν αἱ ἁμαρτίαι * καὶ τέθαπται * ἡμῶν ἡ ἀνομία ·
1其時，以利法、比勒達和瑣法知道上主寬容對侍他們的罪，卻不認為以利戶配得，
2以利法於是作出回應，清脆地唱出一首頌歌，
3其餘的 和他們的軍隊就在祭壇附近跟他唱和。
4以利法這樣說：我們諸多的罪脫掉了，我們不法的事埋葬了。
這段表示：不認為以利戶配得上主寬容對侍他的罪
—-
補充：【其他對以利戶正面理解的參考】
1）塔木德與米大示中的觀點
在《Bava Batra, בבא בתרא》15中，以利戶被列為對外邦人發預言的七位先知之一，顯示以利戶被視為，具有預言能力的人物，並且他的話語主要針對外邦人。
2）中世紀猶太哲學家的詮釋
A) Ibn Ezra
Ibn Ezra在其對《約伯記》的註釋中，強調以利戶的話語具有語言學，和文法上的價值，並試圖從文本的字面意義來理解其內容。
3）Maimonides
Maimonides《The Guide of the Perplexed》中指出，以利戶的陳述，提供了關於神治理世界方式的深刻見解，強調〝神的智慧〞與〝人類的理解〞之間的差異。他認為以利戶的觀點，有助於理解：神的旨意與人類的苦難之間的關係。
—
【參考】
《約伯遺訓》中的以利戶被描繪為一位驕傲、自義且受撒但影響的人物，他的言論不僅未能為約伯帶來安慰，反而加深了對約伯的誤解。《約伯遺訓》形容神對他的譴責和最終的遺棄，反映了該文獻對於驕傲和誤導性言論的強烈否定。《約伯遺訓》，與《約伯記》正典中對以利戶較為中立的描寫，或者所謂沉默的立場（不確認與不否認），兩者形成鮮明對比。究竟這是不同文獻的多樣詮釋，還是補充？這個給大家思考。
CK Jacky 周俊傑
—
#約伯遺訓 #約伯記 #以利戶
